Postępowanie restrukturyzacyjne wszczynane jest na wniosek. Wynika to z założenia, że skuteczna restrukturyzacja wymaga przede wszystkim woli dłużnika, którego przedsiębiorstwo ma zostać ochronione przed upadłością. Wola wierzycieli nabiera zasadniczego znaczenia na etapie głosowania nad układem, ale tylko wyjątkowo to wierzyciel inicjuje samo postępowanie.
Wniosek restrukturyzacyjny nie jest jednym uniwersalnym formularzem. Jego zakres zależy od wybranej procedury. Inaczej wygląda wniosek o zatwierdzenie układu przyjętego w PZU, a inaczej wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego, postępowania układowego lub sanacji.
Czym jest wniosek restrukturyzacyjny?
Zgodnie z art. 7 Prawa restrukturyzacyjnego przez wniosek restrukturyzacyjny rozumie się wniosek o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego oraz wniosek o zatwierdzenie układu przyjętego w postępowaniu o zatwierdzenie układu.
W praktyce pod tym pojęciem mieszczą się więc co najmniej cztery różne wnioski:
- wniosek o zatwierdzenie układu przyjętego w PZU;
- wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego;
- wniosek o otwarcie postępowania układowego;
- wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego.
Ich przygotowanie opiera się na podobnych danych finansowych i organizacyjnych, ale każdy z nich ma odrębne wymogi ustawowe.
Kto może złożyć wniosek restrukturyzacyjny?
Wniosek składa przede wszystkim dłużnik. Przedsiębiorca będący osobą fizyczną działa osobiście albo przez pełnomocnika. W przypadku spółki decyzję podejmuje i wniosek składa osoba albo organ uprawniony do reprezentacji zgodnie z ustawą, umową spółki i zasadami ujawnionymi w rejestrze.
Ustawa przewiduje wyjątki. Wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego wobec niewypłacalnej osoby prawnej może złożyć także wierzyciel osobisty. W określonych przypadkach uprawnienie przysługuje również kuratorowi ustanowionemu dla osoby prawnej.
Sąd bada, czy wnioskodawca jest uprawniony do złożenia wniosku, a następnie weryfikuje przesłanki właściwe dla wybranego postępowania. Znaczenie mają m.in. niewypłacalność albo zagrożenie niewypłacalnością, zdolność restrukturyzacyjna, wielość wierzycieli oraz możliwość pokrywania kosztów postępowania i zobowiązań bieżących.
Jak złożyć wniosek restrukturyzacyjny w KRZ?
Postępowania restrukturyzacyjne są obsługiwane elektronicznie w Krajowym Rejestrze Zadłużonych. Wniosek składa się za pośrednictwem systemu teleinformatycznego na właściwym formularzu. Załączniki również przekazuje się elektronicznie.
Przed rozpoczęciem pracy w KRZ trzeba ustalić:
- jaki rodzaj wniosku ma zostać złożony;
- kto będzie go podpisywał i czy ma właściwe umocowanie;
- jakie formularze i załączniki są wymagane;
- czy dane dłużnika są zgodne z KRS, CEIDG i dokumentami księgowymi;
- czy pliki mają czytelny format i pozwalają przypisać dokument do odpowiedniej części wniosku.
Elektroniczna forma nie zmniejsza znaczenia kompletności dokumentów. System prowadzi użytkownika przez formularz, ale nie ocenia za niego spójności danych finansowych, prawidłowości listy wierzycieli ani realności propozycji układowych.
Jaki sąd rozpoznaje wniosek?
Sprawy restrukturyzacyjne rozpoznaje sąd restrukturyzacyjny właściwy dla głównego ośrodka podstawowej działalności dłużnika. Sądem restrukturyzacyjnym jest sąd rejonowy, sąd gospodarczy.
Ustalenie właściwości nie zawsze sprowadza się do adresu siedziby wpisanego w rejestrze. Znaczenie ma miejsce, w którym dłużnik regularnie zarządza swoją działalnością i które jest rozpoznawalne dla osób trzecich. Błąd w ustaleniu właściwego sądu może opóźnić sprawę.
Cztery rodzaje postępowań i cztery zakresy wniosku
Wniosek o zatwierdzenie układu w PZU
Postępowanie o zatwierdzenie układu charakteryzuje niewielki stopień sformalizowania na etapie pozasądowym. Dłużnik zawiera umowę z nadzorcą układu, przygotowuje dokumenty, przedstawia propozycje i zbiera głosy wierzycieli. Do sądu trafia dopiero wniosek o zatwierdzenie przyjętego układu.
Art. 219 Prawa restrukturyzacyjnego określa treść wniosku o zatwierdzenie układu oraz dokumenty do niego dołączane. Odrębne przepisy regulują natomiast dokumentację przygotowywaną przez nadzorcę układu, w tym plan restrukturyzacyjny i test zaspokojenia.
Głosy wierzycieli są obsługiwane w systemie teleinformatycznym, a dokumentację głosowania gromadzi i weryfikuje nadzorca układu. Nie należy więc pozostawiać w tekście dawnych instrukcji opartych na kompletowaniu papierowych kart i odpisów.
Wniosek o otwarcie przyspieszonego postępowania układowego
Wniosek o otwarcie PPU powinien zawierać w szczególności:
- dane identyfikacyjne dłużnika i osób uprawnionych do reprezentacji;
- propozycje układowe i wstępny plan restrukturyzacyjny;
- wskazanie miejsc, w których znajduje się przedsiębiorstwo lub majątek;
- aktualny wykaz majątku z szacunkową wyceną;
- bilans sporządzony dla celów postępowania;
- wykaz wierzycieli, wierzytelności spornych oraz odpowiednie sumy wierzytelności;
- informacje o zabezpieczeniach, prawie głosu i objęciu wierzytelności układem;
- informacje wymagane dla większych przedsiębiorców oraz uczestników określonych systemów płatności.
PPU może być stosowane tylko wtedy, gdy suma wierzytelności spornych uprawniających do głosowania nie przekracza ustawowego limitu. Dlatego prawidłowa kwalifikacja wierzytelności spornych jest jednym z kluczowych elementów przygotowania wniosku.
Wniosek o otwarcie postępowania układowego
Postępowanie układowe jest przeznaczone m.in. dla przedsiębiorców, którzy nie spełniają warunków pozwalających na zastosowanie PPU ze względu na skalę wierzytelności spornych. Wniosek zawiera podobny zestaw informacji o dłużniku, wierzycielach, majątku i propozycjach układowych.
Dłużnik powinien dodatkowo uprawdopodobnić zdolność do bieżącego zaspokajania kosztów postępowania układowego i zobowiązań powstałych po jego otwarciu. Sąd musi bowiem ocenić, czy postępowanie ma realne podstawy finansowe.
Wniosek o otwarcie postępowania sanacyjnego
Sanacja jest najbardziej sformalizowanym i ingerencyjnym postępowaniem. Umożliwia nie tylko zawarcie układu, lecz także przeprowadzenie działań sanacyjnych dotyczących majątku, umów i zatrudnienia.
Wniosek o otwarcie sanacji przygotowany przez dłużnika obejmuje szeroki zakres danych podobny do postępowania układowego. Jeżeli wniosek składa wierzyciel, powinien wskazać okoliczności uzasadniające otwarcie postępowania i uprawdopodobnić swoją wierzytelność. Sąd może następnie zobowiązać dłużnika do przekazania pełnych informacji.
Ile trwa przygotowanie wniosku restrukturyzacyjnego?
Prawo nie przewiduje jednego terminu na przygotowanie wniosku. Czas zależy przede wszystkim od stanu księgowości, liczby wierzycieli, liczby zabezpieczeń, skali wierzytelności spornych oraz wybranej procedury.
Jeżeli przedsiębiorca dysponuje aktualnymi księgami, kompletną listą wierzycieli i dokumentami dotyczącymi zabezpieczeń, przygotowanie podstawowego zestawu danych może zająć kilka dni. Przy rozproszonej dokumentacji, dużej liczbie umów lub rozbieżnościach w saldach praca może potrwać kilka tygodni.
Najwięcej czasu zajmuje zwykle nie samo wypełnienie formularza KRZ, lecz:
- uzgodnienie sald z księgowością;
- rozdzielenie wierzytelności bezspornych i spornych;
- ustalenie wartości zabezpieczeń;
- przygotowanie realnych przepływów pieniężnych;
- opracowanie propozycji układowych;
- zebranie danych o postępowaniach sądowych i egzekucyjnych.
Najczęstsze błędy we wnioskach restrukturyzacyjnych
Do błędów, które najczęściej opóźniają rozpoznanie sprawy lub podważają wiarygodność planu, należą:
- wybór postępowania bez wcześniejszej analizy poziomu wierzytelności spornych;
- niezgodność listy wierzycieli z księgami i dokumentami źródłowymi;
- pominięcie zabezpieczeń rzeczowych, poręczeń i współdłużników;
- nieaktualny wykaz majątku albo wyceny bez wskazania podstawy;
- brak spójności między bilansem, przepływami i propozycjami układowymi;
- niewskazanie wszystkich postępowań sądowych, administracyjnych i egzekucyjnych;
- błędne oznaczenie reprezentacji dłużnika albo brak pełnomocnictwa;
- dołączenie nieczytelnych lub źle opisanych plików w KRZ;
- korzystanie z nieaktualnych wzorów i dawnych papierowych procedur;
- złożenie wniosku dopiero wtedy, gdy firma nie ma środków na zobowiązania bieżące.
Wniosek restrukturyzacyjny – podsumowanie
Przez wniosek restrukturyzacyjny należy rozumieć kilka różnych pism, których zakres zależy od wybranej procedury. Ich przygotowanie wymaga podobnych danych o przedsiębiorstwie, ale różni się pod względem celu, wymaganych załączników i momentu złożenia do sądu.
Wybór postępowania i przygotowanie wniosku powinna poprzedzać szczegółowa analiza sytuacji przedsiębiorstwa. Sam prawidłowo wypełniony formularz nie wystarczy, jeżeli propozycje układowe nie odpowiadają przepływom finansowym albo lista wierzycieli jest niekompletna.
Elektroniczne złożenie w KRZ ułatwia techniczną obsługę sprawy, lecz nie zastępuje pracy nad strategią restrukturyzacji. Najlepszy wniosek to taki, który jest jednocześnie kompletny formalnie, spójny finansowo i zgodny z planem dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa.
Mateusz Ładyga – doradca restrukturyzacyjny
Najczęściej zadawane pytania
Kto może złożyć wniosek restrukturyzacyjny?
Wniosek składa przede wszystkim dłużnik. Wniosek o otwarcie sanacji wobec niewypłacalnej osoby prawnej może w określonych przypadkach złożyć także wierzyciel osobisty lub kurator.
Czy wniosek restrukturyzacyjny składa się przez KRZ?
Tak. Wnioski i załączniki w postępowaniu restrukturyzacyjnym składa się elektronicznie za pośrednictwem Krajowego Rejestru Zadłużonych.
Jakie dokumenty są potrzebne do przygotowania wniosku?
Zakres zależy od procedury, ale zwykle potrzebne są dane finansowe, wykaz majątku, lista wierzycieli i zabezpieczeń, informacje o sporach i egzekucjach, propozycje układowe oraz plan restrukturyzacyjny.
Ile trwa przygotowanie wniosku?
Nie ma jednego ustawowego terminu. Przy kompletnej i uporządkowanej dokumentacji przygotowanie może zająć kilka dni, a przy dużej liczbie wierzycieli, zabezpieczeń lub rozbieżnościach księgowych kilka tygodni.
Co najczęściej opóźnia sprawę?
Najczęściej są to braki formalne, niezgodności w danych o wierzycielach, pominięte zabezpieczenia, nieaktualne dokumenty oraz propozycje układowe niepowiązane z realnymi możliwościami finansowymi firmy.
