Możliwość przeprowadzenia restrukturyzacji zadłużenia poprzez zawarcie układu z wierzycielami nie dotyczy wyłącznie osób prowadzących przedsiębiorstwo w formie działalności gospodarczej lub spółek prawa handlowego, ale także osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, tzw. “konsumentów”.
W ramach ustawy Prawo upadłościowe przewidziano możliwość przeprowadzenia postępowania restrukturyzacyjnego “konsumenckiego”, skierowanego do osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Tzw. układ konsumencki jest uproszczoną formą właściwej nazwy tego postępowania, czyli „postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej”.
Co prawda przepisy przewidujące możliwość zawarcia „układu konsumenckiego” zostały umieszczone w ustawie Prawo upadłościowe postępowanie to stanowi jednak szczególnego rodzaju postępowanie restrukturyzacyjne opierające się na zasadach przewidzianych dla przyspieszonego postępowania układowego.
Układ konsumencki – dla kogo?
Zgodnie z art. 49125 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe o otwarcie postępowania o zawarcie układu “konsumenckiego” wystąpić może Dłużnik będący osobą fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej, który stał się niewypłacalny. Zdolność restrukturyzacyjną w tego typu postępowaniach posiadają zatem te same osoby która mają zdolność do złożenia wniosku o ogłoszenie uproszczonej upadłości “konsumenckiej” w trybie art. 4911 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe.
Nie ma przy tym żadnego ograniczenia terminu jaki musiałby upłynąć pomiędzy zakończeniem prowadzenia działalności gospodarczej a złożeniem wniosku o otwarcie postępowania. Nie ma przeszkód aby Dłużnik zainicjował “konsumenckie” postępowanie restrukturyzacyjne nawet kolejnego dnia po zakończeniu prowadzenia działalności gospodarczej.
Ustawodawca przewiduje także możliwość skierowania przez Sąd upadłościowy do postępowania o zawarcia układu na zgromadzeniu wierzycieli Dłużnika który złożył wniosek o ogłoszenie własnej upadłości konsumenckiej i jednocześnie wyraził we wniosku o ogłoszenie upadłości na to zgodę. Takie uprawnienie wskazuje, że ustawodawca zachęca do rozważenia nie tylko przez Dłużnika ale także przez Sąd upadłościowy zasadności podjęcia próby restrukturyzacji zadłużenia o ile pozwala na to sytuacja majątkowa Dłużnika. W praktyce skierowanie przez Sąd upadłościowy Dłużnika do postępowania restrukturyzacyjnego jest obecnie niemalże niespotykane.
Układ konsumencki – kiedy warto?
Praktyka prowadzenia postępowań upadłościowych i restrukturyzacyjnych pokazuje, że postępowanie o zawarcie układu przez osoby nieprowadzące działalności gospodarczej wciąż jest mało znaną i stosunkową rzadko wykorzystywaną instytucją prawa upadłościowego i restrukturyzacyjnego. Wśród osób znajdujących w stanie niewypłacalności świadomość istnienia tego rodzaju postępowania, które stanowi szansę na zawarcie porozumienia z wierzycielami, a jednocześnie uniknięcie ryzyka utraty majątku na poczet zaspokojenia wierzycieli wciąż jest bardzo mało znane.
Układ konsumencki zdecydowanie należy rozważyć gdy wysokość bieżących zobowiązań przekroczyła już zdolności płatnicze Dłużnika, a więc stał się on niewypłacalny, a jednocześnie spełnia łącznie dwa konieczne warunki:
- uzyskuje dochody w wysokości która przy uwzględnieniu niezbędnych kosztów utrzymania siebie i osób pozostających na jego utrzymaniu pozwalają na zaoferowanie wierzycielom propozycji układowych które faktycznie mogą zostać przez nich zaakceptowane,
- posiada majątek o istotnej wartości który chciałby uchronić przed zbyciem na poczet spłaty wierzycieli (najczęściej będzie to nieruchomość służąca zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych).
Układ konsumencki, a upadłość konsumencka
W tym miejscu konieczne jest wskazanie na zasadniczą różnicę pomiędzy dwoma konkurencyjnymi postępowaniami insolwencyjnymi skierowanymi do Dłużników będących osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej (konsumentów), a więc: postępowaniem upadłościowym “konsumenckim” oraz postępowaniem o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli “konsumenckim”.
Ogłoszenie upadłości powoduje utratę przez Dłużnika zarządu nad własnym majątkiem, a wyznaczony przez Sąd upadłościowy syndyk masy upadłości dokonuje sprzedaży całego majątku Dłużnika podlegającego objęciu do masy upadłości. Wyłączenie majątku przedstawiającego istotną wartość z likwidacji dokonywanej przez syndyka masy upadłości co do zasady może nastąpić jedynie w sytuacjach wyjątkowych. Natomiast otwarcie “konsumenckiego” postępowania restrukturyzacyjnego nie powoduje konieczności sprzedaży majątku Dłużnika, a wręcz przeciwnie – w przypadku zawarcia układu z wierzycielami istnieje możliwość uchronienia majątku Dłużnika. Powyższe nie stoi na przeszkodzie aby jednym ze środków restrukturyzacyjnych służących uzyskaniu środków koniecznych na spłatę wierzytelności była sprzedaż wybranych składników majątkowych na zasadach zaakceptowanych przez Dłużnika w ramach planu restrukturyzacyjnego.
O upadłości konsumenckiej więcej możesz przeczytać na naszej stronie pod tym linkiem
Na ile rat można rozłożyć dług w ramach układu konsumenckiego?
Maksymalnym okresem na jaki może zostać zawarty układ “konsumencki” z wierzycielami
(a więc okresem przez jaki Dłużnik będzie dokonywał spłaty wierzycieli na warunkach przewidzianych układem) jest okres pięciu lat. Jednakże układ z wierzycielami może być zawarty na okres przekraczający pięć lat gdy w skład masy upadłości wchodzi nieruchomość służąca zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych Dłużnika lub osób znajdujących się na jego utrzymaniu.
Wydłużenie możliwego okresu obowiązywania układu dla właścicieli nieruchomości powoduje, że przedmiotowe postępowanie jest szczególnie atrakcyjne dla Dłużników którzy pomimo powstania stanu niewypłacalności mają w swoim majątku nieruchomość (lub udział w prawie własności nieruchomości) służącą zaspokojeniu ich potrzeb mieszkaniowych
a pragną uchronić ją przed zbyciem na poczet zaspokojenia wierzycieli czy to przez komornika sądowego w postępowaniach egzekucyjnych czy też przez syndyka w przypadku wszczęcia postępowania upadłościowego. W ten sposób Dłużnik pomimo znalezienia się w bardzo trudnej sytuacji finansowej nie musi godzić się z koniecznością utraty nieruchomości będącej głównym składnikiem majątku Dłużnika i jego najbliższych.
Układ konsumencki – koszty
Postępowanie o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli łączy się z poniesieniem kosztów tego postępowania. Część kosztów należy ponieść z góry wraz ze złożonym wnioskiem do sądu, a część jest zależna od wyników postępowania i zatwierdzenie układu przez sąd i jest ponoszona w trakcie wykonywania rat układowych. Głównym kosztem tego postępowania będzie wynagrodzenie nadzorcy sądowego.
- Wraz z wnioskiem o otwarcie postępowania o zawarcie układu konieczne jest uiszczenie opłaty do Sądu upadłościowego tytułem zaliczki na pokrycie kosztów postępowania w wysokości równej przeciętnemu miesięcznemu wynagrodzeniu w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku w trzecim kwartale roku poprzedniego, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Dla wniosków o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego złożonych w 2026 roku opłata ta wyniesie 8 851,42 zł. Opłata ta co roku będzie nieznacznie wyższa. Opłata nie podlega zwrotowi ale zostanie rozdysponowana na podstawowe koszty postępowania restrukturyzacyjnego obejmujące m.in. koszty wysyłki zawiadomień do wierzycieli, przeprowadzenia zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem oraz części wynagrodzenia nadzorcy sądowego za prowadzenie postępowania. Połowa z tej kwoty stanowi opłatę wstępną i jest ona pierwszą ratą wynagrodzenia nadzorcy sądowego.
- Wynagrodzenie nadzorcy sądowego wynosi:
- 15 % poziomu zaspokojenia wierzycieli zgodnie z postanowieniami układu do kwoty 100 000,00 zł,
- 3% poziomu zaspokojenia wierzycieli liczone od kwoty powyżej 100 000,00 zł i mniej niż 500 000,00 zł,
- 1% poziomu zaspokojenia wierzycieli liczone od kwoty powyżej 500 000,00 zł.
Co istotne dłużnik nie płaci powyższego wynagrodzenia nadzorcy sądowemu jednorazowa, a w ratach, które wynoszą nie więcej niż 15% każdej kolejnej raty dla wierzycieli.
Aby łatwiej zrozumieć ile wyniesie ten koszt posłużmy się przykładem. Jeśli zadłużenia wynosi 300 000,00 zł. Zakładamy, że dług ten w ramach układu zostaje rozłożony na 60 miesięcy po 5000,00 zł. W takim przypadku wynagrodzenie nadzorcy sądowego wyniesie w tym przypadku 15 000,00 zł + 6 000,00 zł = 21 000,00 zł netto tj. 25 830,00 zł brutto. W związku z tym wynagrodzenie nadzorcy sądowego poza opłata wstępną, o której napisane jest wyżej będzie wynosiło około 35 rat po 750,00 zł.
Podsumowując osoba zadłużona na ok 300 000,00 zł zapłaci za układ konsumencki 8 851,42 zł wraz ze złożeniem wniosku do sądu oraz ok 35 rat po 750,00 zł.
Ponad powyższej pozostaje koszt zaplanowania i przygotowania całego procesu. Dla pewności, że postępowanie jest zaplanowane w najwyższym standardzie wniosek o jego otwarcie powinien przygotować doradca restrukturyzacyjny z doświadczeniem w prowadzeniu tego typu spraw.
Jeśli chcesz się dowiedzieć czy układ konsumencki jest rozwiązaniem odpowiednim dla Ciebie i chcesz poznać koszt przygotowania wniosku do sądu oraz reprezentacji i wsparcia w tym procesie to zadzwoń do nas pod numer 881 927 832 lub napisz maila na adres biuro@restrukturyzacja.legal, albo wypełnij formularz dostępny na naszej stronie pod tym linkiem.
Układ konsumencki, a komornik – zawieszenie egzekucji
Samo złożenie wniosku o otwarcie postępowania restrukturyzacyjnego konsumenckiego nie powoduje automatycznego otwarcia postępowania, a więc nie następuje “natychmiastowe” zatrzymanie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przez komorników sądowych tak jak miałoby to miejsce w postępowaniach restrukturyzacyjnych prowadzonych wobec przedsiębiorców (np. postępowania o zatwierdzenie układu lub przyśpieszonego postępowania układowego). Otwarcie postępowania oraz wyznaczenie nadzorcy sądowego, a co za tym idzie wstrzymanie postępowań egzekucyjnych nastąpi dopiero po wydaniu stosownego postanowienia przez Sąd upadłościowy. Czas oczekiwania na otwarcie postępowania jest uzależniony od wielu czynników jednakże w praktyce zdarza się konieczność oczekiwania na otwarcie postępowania nawet do kilku miesięcy od dnia złożenia wniosku.
Wniosek o układ konsumencki
Zainicjowanie postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej następuje na podstawie wniosku złożonego przez Dłużnika do Wydziału Upadłościowego Sądu Rejonowego właściwego dla siedziby lub miejsca zamieszkania Dłużnika.
Kluczowymi elementami poprawnie sporządzonego wniosku jest m.in. wykaz majątku Dłużnika, spis wierzycieli, uzasadnienie wniosku o otwarcie postępowania, a także wstępny plan restrukturyzacyjny (który najlepiej powinien zawierać także wstępne propozycje układowe oraz proponowany podział wierzycieli na grupy interesów).
Profesjonalnie opracowany wniosek o otwarcie postępowania o zawarcie układu w każdym wypadku powinien być poprzedzony wnikliwą analizą sytuacji finansowej Dłużnika oraz szans na zawarcie układu dokonaną przez wykwalifikowanego doradcę restrukturyzacyjnego.
Przebieg postępowania o zawarcie układu na zgromadzeniu wierzycieli przez osobę fizyczną nieprowadzącą działalności gospodarczej
W ramach postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego Sąd, uwzględniając wniosek Dłużnika wyznacza doradcę restrukturyzacyjnego który będzie pełnił funkcję nadzorcę sądowego. Do najważniejszych zadań nadzorcy sądowego w toku postępowania należy:
- Sporządzenie w porozumieniu z Dłużnikiem propozycji układowych,
- Sporządzenie spisu wierzytelności,
- Sporządzenie spisu wierzytelności spornych,
- Zwołanie i przeprowadzenie zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem,
- Zawiadomienie wierzycieli o zwołaniu zgromadzenia wierzycieli w celu głosowania nad układem oraz doręczenie wierzycielom propozycji układowych.
W przypadku przyjęcia układu na zgromadzeniu wierzycieli zwołanym i prowadzonym przez nadzorcę sądowego, układ podlega jeszcze zatwierdzeniu przez Sąd, który dokonuje oceny m.in. w zakresie zgodności z prawem przyjętego układu, braku pokrzywdzenia wierzycieli oraz możliwości zarobkowych Dłużnika do faktycznego wykonywania postanowień zawartych
w układzie. Do złożenia wniosku o zatwierdzenie układu przyjętego przez wierzycieli zobowiązany jest nadzorca sądowy w terminie 21 dni od dnia zgromadzenia wierzycieli. Dopiero po zatwierdzeniu układu przez Sąd, Dłużnik może przystąpić do jego wykonywania.
Przebieg samego postępowania, wypracowanie propozycji układowych oraz środków restrukturyzacyjnych odpowiadających możliwościom zarobkowym i sytuacji Dłużnika,
a jednocześnie umożliwiających przyjęcie układu przez wierzycieli – zawsze wymaga profesjonalnego wsparcia świadczonego przez doradcę restrukturyzacyjnego.
Jakiego rodzaju wierzytelności mogą zostać objęte układem konsumenckim
Podobnie jak ma to miejsce w przypadku postępowań restrukturyzacyjnych skierowanych do osób prowadzących działalność gospodarczą, restrukturyzacja o charakterze konsumenckim może obejmować większość wierzytelności takich jak np. niespłacone pożyczki, kredyty czy też zobowiązania z tytułu obowiązkowych świadczeń należnych do Urzędu Skarbowego oraz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Nie ma żadnych ograniczeń aby przedmiotem restrukturyzacji stały się także zobowiązania powstałe w czasie prowadzonej wcześniej przez Dłużnika działalności gospodarczej. Zgodnie z zasadami wspólnymi dla większości postępowań restrukturyzacyjnych układ nie obejmuje jednak m.in. wierzytelności alimentacyjnych oraz rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci oraz z tytułu zamiany uprawnień objętych treścią prawa dożywocia na dożywotnią rentę, roszczeń o wydanie mienia i zaniechanie naruszania praw czy też wierzytelności ze stosunku pracy.
Katalog propozycji układowych jest otwarty i może obejmować m.in. rozłożenie spłaty zadłużenia na raty, częściowe umorzenie kapitału lub odsetek od należności głównej.
Czy układ konsumencki jest dobrym rozwiązaniem dla Ciebie?
Przeczytaj poniższe cztery zdania zastanów się czy dotyczą Twojej sytuacji:
– jestem osobą fizyczną nie prowadzącą działalności gospodarczej,
– moje co miesięczne zobowiązania przekraczają możliwości spłaty lub niebawem tak się stanie,
– posiadam majątek, którego nie chcę sprzedawać ani stracić w ramach egzekucji komorniczej,
– zarabiam taka kwotę, z której część środków będę w stanie przeznaczyć na spłatę mojego zadłużenia o ile wierzyciele zgodzą się na jego rozłożenie na niższe raty.
Jeżeli odpowiedziałeś pozytywnie na wszystkie powyższe pytania to na pewno wskazane będzie choćby porozmawiać ze specjalistą w zakresie restrukturyzacji i upadłości. Najlepiej skontaktować się z doradcą restrukturyzacyjnym na jak najwcześniejszym etapie problemu, aby przygotować adekwatne rozwiązania.
Skontaktuj się z naszą kancelarią bezpośrednio pod numerem telefonu 881 927 832 lub pod adresem biuro@restrukturyzacja.legal. Możesz także skorzystać z formularza który jest dostępny pod tym linkiem. Konsultacje są całkowicie bezpłatne a potwierdzisz sobie w ich trakcie czy układ konsumencki jest rozwiązaniem dobrym dla Ciebie.
Układ konsumencki podsumowanie
Powstanie stanu niewypłacalności przejawiającego się utratą zdolności do spłaty wymagalnego zadłużenia, a często także popadnięciem w tzw. spiralę zadłużenia stanowi dla każdego trudną sytuację która może powodować poczucie znalezienia się w sytuacji “bez wyjścia”. Warto jednak mieć świadomość, że nawet w sytuacji finansowej która wydaje się sytuacją “bez wyjścia” prawo upadłościowe i restrukturyzacyjne daje realną szansę na zawarcie porozumienia z wierzycielami które pozwala na uniknięcie utraty majątku przez Dłużnika przy zmianie warunków spłaty zadłużenia w sposób umożliwiający Dłużnikowi stopniowe wychodzenie ze stanu niewypłacalności.
Błażej Pietrzela
doradca restrukturyzacyjny nr licencji 1973
Mateusz Ładyga
kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny nr licencji 781