Test zaspokojenia – kompletny przewodnik dla przedsiębiorców i doradców restrukturyzacyjnych

Co to jest test zaspokojenia?

Test zaspokojenia to dokument sporządzany w toku postępowania restrukturyzacyjnego, który pokazuje jakie korzyści otrzymają wierzyciele, jeśli zostanie przyjęty układ i wykonany plan restrukturyzacyjny lub gdyby doszłoby do ogłoszenia upadłości i likwidacji majątku dłużnika.

Test zaspokojenia jest więc porównaniem dwóch światów:

– świata restrukturyzacji – gdzie przedsiębiorstwo nadal działa i biznes ma się zmieniać i rozwijać,

– świata upadłości – gdzie majątek jest likwidowany i dzielony między wierzycieli.

Test zaspokojenia przygotowuje się po to by wierzyciele mogli zrozumieć co jest dla nich korzystniejsze. Czy jest to przeprowadzenie postępowania restrukturyzacyjnego i zawarcie układu pomiędzy dłużnikiem i wierzycielami czy może ogłoszenie upadłości dłużnika i dokonanie sprzedaży jego majątku.

Test zaspokojenia pozwala wierzycielom łatwo sprawdzić:

– czy układ jest dla nich korzystny,

– jaka jest realna wartość majątku dłużnika,

– czy propozycje dłużnika są rzetelne i odpowiadające jego możliwością spłaty.

Test zaspokojenia musi być przygotowany jasno, przejrzyście i w sposób zrozumiały dla wierzycieli – to warunek skutecznego głosowania nad układem.

Nie wykonuje się go jedynie dla mikroprzedsiębiorców, aby nie obciążać najmniejszych firm dodatkowymi kosztami. Niemniej czy słusznie?

W naszej ocenie taki test zaspokojenia, choćby w wersji uproszczonej, powinien być przygotowany w każdym postępowaniu restrukturyzacyjnym. Przygotowanie jasnych wyliczeń pomaga wierzycielom podjąć rzetelniejszą decyzję. Jeśli test zaspokojenia jednoznacznie wskazuje, że restrukturyzacja jest korzystniejsza niż upadłość to łatwiej przekonać wierzycieli o głosowaniu za układem. Nasza kancelaria taki uproszczony test zaspokojenia wykonuje w standardzie każdego postępowania. Jest to korzystne dla naszych klientów, gdyż zwiększa prawdopodobieństwo zawarcia porozumienia z wierzycielami.

Z czego składa się test zaspokojenia? Informacje podstawowe

Test zaspokojenia zgodnie z art. 10a ustawy prawo restrukturyzacyjne obejmuje trzy kluczowe elementy:

Wycena wartości przedsiębiorstwa w trzech wariantach. Pierwszy w przypadku powiedzenia się postępowania restrukturyzacyjnego i zawarcia układu z wierzycielami oraz drugi i trzeci w przypadku ogłoszenia upadłości i dokonania sprzedaży majątku (tu wariantowo – sprzedaży całości przedsiębiorstwa oraz/lub sprzedaży poszczególnych składników majątkowych). Test zaspokojenia określa stopień zaspokojenia wierzycieli w upadłości.

Doradca restrukturyzacyjny, który prowadzi postępowanie restrukturyzacyjne musi oszacować stopień zaspokojenia wierzycieli w ramach hipotetycznie przeprowadzonego postępowania upadłościowego. Pozwala to wierzycielom porównać jakich środków pieniężnych mogą się spodziewać, jeśli układ nie zostanie przyjęty i została by ogłoszona upadłość. Wobec tego należy po kolei określić wartość majątku wg. wycen opisanych powyżej, czas trwania potencjalnej upadłości, koszty przeprowadzenia postępowania upadłościowego. Na tej podstawie doradca restrukturyzacyjny szacuje zaspokojenie wierzycieli w ramach upadłości.

Te dane umożliwiają porównanie dwóch scenariuszy restrukturyzacja kontra upadłość. Doradca restrukturyzacyjny musi jednoznacznie odpowiedzieć na pytania:

Czy wierzyciele zostaną zaspokojeni w wyższym stopniu w układzie, czy w upadłości?

Od tej odpowiedzi zależy podejście wierzycieli do głosowania i wyrażenia zgody na zawarcie układu, możliwość przyjęcia układu oraz możliwość zatwierdzenie układu mimo sprzeciwu części wierzycieli (zastosowania tzw. cramdown).

Jak przygotować test zaspokojenia – praktyczny przewodnik

Przygotowanie testu zaspokojenia wymaga wiedzy o prawie upadłościowym i prawie restrukturyzacyjnym. Niemniej kluczowe jest doświadczenia jakie posiada doradca restrukturyzacyjny. Jedynie doświadczony doradca restrukturyzacyjny, który przeprowadził samodzielnie kilkadziesiąt lub kilkaset tego typu postępowań jest w stanie dobrze to przygotować. Poniżej test zaspokojenia krok po kroku:

Krok 1 – analiza danych finansowych dłużnika

Na początku trzeba się zaznajomić z przedsiębiorstwem dłużnika. W jakiej działa branży, jakiego typu biznes prowadzi, jakie ma szanse i zagrożenia prowadzona przez niego działalność. Bardzo ważne jest przeprowadzenie rozmów z osobami zarządzającymi przedsiębiorstwem. Doradca restrukturyzacyjny musi poczuć na czym ten biznes polega. Niezbędne jest także poznanie twardych danych i liczb, a w tym celu trzeba zebrać:

– sprawozdania finansowe (najczęściej 3–5 lat),

– informacji o aktywach, pasywach i strukturze finansowania,

– pełny wykaz majątku w tym oczywiście majątek trwały, ale także wykaz należności, wykaz stanów magazynowych, wykaz środków pieniężnych,

– danych o obciążeniach rzeczowych majątku (hipotekach, zastawach, przewłaszczeniach itp.),

– pełny wykaz zobowiązań.

Krok 2 – wycena majątku

Wycenić należy przedsiębiorstwo w dwóch lub trzech scenariuszach:

– Wartość przedsiębiorstwa przy kontynuacji działalności i wykonaniu układu ma pokazać ile firma będzie warta po restrukturyzacji.

– Wartość przy sprzedaży przedsiębiorstwa jako całości w ramach upadłości. Ta opcja zakłada kontynuację działalności gospodarczej mimo ogłoszenia upadłości. Nabywca całego przedsiębiorstwa kupuje je zasadniczo wolne od obciążeń (czyli bez długów) i może dalej prowadzić działalność. Niemniej z doświadczenia możemy wskazać, że taka sytuacja na rynku zdarza się bardzo rzadko i jeśli już to dotyczy dużych przedsiębiorstw.

– Wartość przy sprzedaży składników majątkowych osobno lub w grupach w ramach postępowania upadłościowego. Należy podkreślić, że osiągane ceny likwidacji majątku często nie są wysokie. Co istotne, w przypadku gdy majątek dłużnika jest obciążony hipoteką, zastawem lub innymi prawami – trzeba wskazać, które prawa pozostają w mocy po sprzedaż i jak wpływają na wartość tych składników majątku.

Wyceny zwykle wykonuje się w oparciu o zdyskontowane przepływy pieniężne – gdy dłużnik ma realny potencjał na kontynuację działalności, metody majątkowe – przy upadłości, metody porównawcze – gdy występują dane rynkowe dla danego typu przedsiębiorstwa.

Należy także uwzględnić potencjalne obniżki wartości majątku w ramach jego likwidacji, czas i koszt wyprzedaży majątku, kolejność zaspokajania wierzycieli, obciążenia na składnikach majątkowych.

Krok 3 – symulacja postępowania upadłościowego

Nadzorca lub zarządca w ramach testu zaspokojenia szacuje:

– przewidywany czas postępowania (w praktyce 2–4 lata, choć czasem znacznie dłużej),

– koszty postępowania upadłościowego (w tym na pewno należy określić koszt oszacowania i zabezpieczenia majątku, prowadzenia spraw księgowych i kadrowych, koszty biurowe, koszt sprzedaży majątku, koszt wynagrodzenia syndyka, koszt prowadzenia ewentualnych sporów sądowych i dochodzenia się należności). W przygotowaniu tego zestawienia bardzo pomaga wiedza i doświadczenie doradcy restrukturyzacyjnego. Poza kosztami postępowania upadłościowego należy oszacować także tzw. zobowiązania masy upadłości.

– kategorię, w której dany wierzyciel byłby zaspokajany. Prawo upadłościowe przewiduje cztery podstawowe kategorie zaspakajania wierzycieli. Dopóki kategoria wyższa nie jest zaspokojona w całości dopóty wierzyciele niższej kategorii nie otrzymują żadnych środków.

Symulacja musi być wykonana realistycznie odzwierciedlając proces upadłości, bo wierzyciele mogą zgłosić zastrzeżenia, a sąd ma prawo zażądać opinii weryfikującej test zaspokojenia (art. 164 ust. 3a). Opinia weryfikująca test zaspokojenia jest wykonana na zlecenie nadzorcy albo zarządcy przez podmiot wskazany przez sąd. W ocenie autora wykonawcą opinii powinien być inny doradca restrukturyzacyjny będąc jednocześnie biegłym sądowy z tego zakresu.

Krok 4 – symulacja wykonania układu

Zarządca lub nadzorca sporządza test zaspokojenia przewidując jakie będzie zaspokojenie wierzycieli w ramach proponowanych propozycji układowych. Symulacja ta powinna określać dokładnie wysokość raty układowej dla każdego z wierzycieli. Oczywiście w przypadku doliczania do raty odsetek o zmiennej stopie procentowej będzie to pewien szacunek z danymi na dzień sporządzenia. Taka symulacja powinna być przygotowana w oparciu o propozycje układowe, które są poddane głosowaniu, a te powinny wynikać z prognoz finansowych zawartych w planie restukturyzacyjnym. Dla naszych klientów przygotowujemy taką symulację w tabeli.

W uzasadnieniu ustawodawca wyraźnie wskazał, że wycena układowa ma chronić nie tylko wierzycieli uprzywilejowanych, ale przede wszystkim nieuprzywilejowanych (kategoria II), którzy liczą na wzrost wartości przedsiębiorstwa po restrukturyzacji.

Krok 5 – opracowanie wniosków i konkluzji

Test zaspokojenia musi być napisany w sposób zrozumiały, przejrzysty i odpowiadający standardom ekonomicznym. Jest to dokument kierowany do wierzycieli, którzy nie muszą być specjalistami z zakresu prawa upadłościowego i prawa restrukturyzacyjnego. Dlatego naszym zdaniem musi być napisany językiem zrozumiałym i mieć przejrzystą i czytelną formę graficzną.

Test Zaspokojenia to dokument, na podstawie którego wierzyciele głosują – musi więc pozwalać na podjęcie logicznej decyzji.

Mamy nadzieję, iż powyższy wzór testu zaspokojenia pozwoli zrozumieć przedsiębiorcą jak go dobrze przygotować i ocenić czy otrzymany od nadzorcy materiał jest dobrej jakości.

Test prywatnego wierzyciela a test zaspokojenia – podobieństwa i różnice

W ramach postępowania restrukturyzacyjnego sporządza się także test prywatnego wierzyciela. Jest to dokument, który jest podobny do testu zaspokojenia z nazwy, ale także swojej zawartości merytorycznej.

Test prywatnego wierzyciela to odrębna analiza dotycząca oceny, czy pomoc dla przedsiębiorcy stanowi pomoc publiczną, czy też jej nie stanowi. W ramach postępowania restrukturyzacyjnego instytucje publiczne (najczęściej ZUS, urzędy skarbowe i inne)  godzą się na ustępstwa w warunkach spłaty zadłużenia. Każde tego typu ustępstwo (np. umorzenie odsetek lub rozłożenie na raty) jest formą pomocy udzielanej zadłużonemu przedsiębiorcy. Test prywatnego wierzyciela analizuje, czy jeśli instytucja publiczna byłaby prywatnym przedsiębiorcą to biorąc pod uwagę racjonalne rynkowe warunki taki prywatny przedsiębiorca zgodziłby się na proponowane przez dłużnika ustępstwa.

Test prywatnego wierzyciela odpowiedzi na pytanie: Czy racjonalnie działający wierzyciel prywatny udzieliłby wsparcia na takich samych warunkach?

Zasadniczo test zaspokojenia i test prywatnego wierzyciela pokazują analogiczną informację – tj. określają czy korzystniejsze dla wierzycieli jest przeprowadzenie postępowania upadłościowego czy korzystniejsze jest zawarcie układu z wierzycielami w ramach restrukturyzacji.

Test zaspokojenia vs test prywatnego wierzyciela

Ustawodawca wskazuje, że test prywatnego wierzyciela jest  podobnie jak test zaspokojenia dokumentem „ekonomicznej zasadności restrukturyzacji”, ale nie stanowi części planu restrukturyzacyjnego i jest sporządzany jako odrębny dokument. Zdaniem autora mimo, iż są to odrębne dokumenty to są one czytelniejsze dla odbiorców jeśli przedstawimy je w jednym tekście jednolitym i dlatego nasza kancelaria przygotowuje plan restrukturyzacyjny, test zaspokojenia i test prywatnego wierzyciela w jednym spójnym dokumencie.

Dlaczego wprowadzono test zaspokojenia? Rys historyczny i źródła regulacji

Test zaspokojenia pojawił się w polskim prawie restrukturyzacyjnym w wyniku implementacji Dyrektywy 2019/1023 (tzw. „dyrektywa drugiej szansy”) dotyczącej ram restrukturyzacji zapobiegawczej. Dyrektywa miała ujednolicić postępowania restrukturyzacyjne w UE. Jej cele to m.in.: umożliwić przedsiębiorcom w trudnej sytuacji szybkie reagowanie na kryzys, uniknąć niepotrzebnych upadłości, zapewnić rzetelną ochronę wierzycieli, stworzyć narzędzia „wczesnego ostrzegania” przed utratą płynności, wprowadzić mechanizm głosowania nad układem wbrew sprzeciwowi części wierzycieli (tzw. cramdown) jeśli jest to dla nich korzystne.

Dyrektywa wyraźnie wskazała, że sądy i wierzyciele muszą mieć wiarygodne dane ekonomiczne, aby oceniać, czy restrukturyzacja ma sens. Stąd obowiązek sporządzenia testu zaspokojenia.

Informacje te znajdują potwierdzenie w uzasadnieniu do nowelizacji Prawa restrukturyzacyjnego, które wskazuje, że test zaspokojenia jest fundamentem oceny ekonomicznej procesu restrukturyzacji oraz podstawą decyzji wierzycieli.

Kierunek rozwoju prawa – od doświadczeń rynkowych do profesjonalizacji postępowań

Test zaspokojenia ma również wymiar praktyczny gdyż skończył epokę oceny propozycji układowych „na wyczucie”. Wprowadził standaryzację i transparentność oraz pozwala uniknąć sporów na etapie zatwierdzania układu. Ustawodawca podkreśla, że spór o wyceny nie może przenosić się na sam koniec postępowania – wierzyciele mają mieć dane co do realnej wartości majątku dłużnika znacznie przed głosowaniem.

Znaczenie testu zaspokojenia w praktyce restrukturyzacji

Test zaspokojenia jest podstawowym dokumentem pozwalającym podjąć racjonalną decyzję w głosowaniu nad układem.

Bez rzetelnego testu wierzyciele mogą nie poprzeć układu, sąd może odmówić zatwierdzenia układu, mogą pojawić się zarzuty do przyjętego układu.

Podstawa stosowania mechanizmu cramdown

Dzięki testowi możliwe jest zatwierdzenie układu mimo sprzeciwu części grup wierzycieli. Najbardziej liberalna możliwość przyjęcia układu jest możliwa wtedy, gdy co najmniej połową sumy wierzytelności przysługujących głosującym wierzycielom opowie się za układem. Ponadto wśród głosujących za przyjęciem układu zagłosować musi co najmniej jedna grupa wierzycieli, która w ramach postępowania upadłościowego otrzymałaby jakiekolwiek zaspokojenie przy zastosowaniu wyceny zakładającej kontynuację działalności przedsiębiorstwa.

Zadłużone przedsiębiorstwo, które posiada jakikolwiek majątek musi przekonać jedynie połowę wierzycieli co do sumy zadłużenia (wystarczy połowa głosującego zadłużenia plus 1 grosz) i może przyjąć układ. Druga połowa wierzycieli może być przeciwna temu rozwiązaniu i mimo że zagłosuje przeciw to zostanie tym układem objęta z przymusu. To między innymi dlatego sporządzenie testu zaspokojenia jest tak niezwykle ważne. To przymusowe objęcie układem nie może krzywdzić wierzycieli.

Dlatego zdaniem autora, mimo iż test zaspokojenia dla mikroprzedsiębiorców nie jest obowiązkowy to należy go przygotowywać, choćby w uproszczonej formie, w każdym przypadku. Zdaniem autora zasadnym jest zrezygnowanie ze zlecania wycen przedsiębiorstwa biegłemu w tym zakresie. Jest to czasochłonne i dość kosztowne. Dobry doradca restrukturyzacyjny musi być w stanie w wystarczająco dokładny sposób określić wartości mikroprzedsiębiorstw.  Ostatecznej weryfikacji testu zaspokojenia dokonuje także sąd restrukturyzacyjny, który sam ze swojej natury także jest specjalistą w zakresie restrukturyzacji i upadłości.

Nasza kancelaria działa w taki sposób i jako specjaliści przygotowujemy uproszczone testy zaspokojenia. Między innymi dzięki temu w postępowaniach, które prowadzi doradca restrukturyzacyjny Mateusz Ładyga znacznie częściej są przyjmowane i zatwierdzane układy niż średnia na rynku. Wierzyciele dają wiarę naszej pracy.

Podsumowanie

Test zaspokojenia to jedno z najważniejszych narzędzi w polskim prawie restrukturyzacyjnym. Chroni zarówno wierzycieli, jak i dłużnika, pozwalając obiektywnie ocenić: czy układ ma sens, czy wierzyciele uzyskają wyższy poziom zaspokojenia niż w upadłości, czy restrukturyzacja przyniesie realny efekt ekonomiczny.

Wprowadzenie testu zaspokojenia to krok w kierunku pełnej profesjonalizacji restrukturyzacji w Polsce oraz zwiększenia bezpieczeństwa obrotu gospodarczego. Jest to dokument wymagający rzetelności, wiedzy i solidnych analiz – dlatego jego przygotowanie jak i cały proces restrukturyzacji warto powierzyć specjalistom.

Jak możemy Ci pomóc?

Na stronie restrukturyzacja.legal znajdziesz praktyczne informacje dotyczące:

– obsługi postępowań o zatwierdzenie układu,

– przygotowania planu restrukturyzacyjnego,

– rodzajach postępowań restrukturyzacyjnych.

W ramach usług naszej kancelarii możliwe jest przeprowadzenie restrukturyzacji w ramach postępowania o zatwierdzenie układu, a także między innymi sporządzenie kompletnego testu zaspokojenia.

Mateusz Ładyga jest specjalistą w zakresie prowadzenia postępowań restrukturyzacyjnych. Ma zawansowany i rozbudowany know-how, który wykracza znacząco poza wymagania wynikające z ustawy prawo restrukturyzacyjne. Jest to powodem, dla którego prowadzimy postępowania restrukturyzacyjnie skuteczniej niż nasza konkurencja.

Zapraszamy do współpracy i kontaktu.

Jeśli masz pytania do testu zaspokojenia lub do przebiegu postępowania restrukturyzacyjnego zadzwoń do mnie – Mateusz Ładyga – 881 927 832.

Mateusz Ładyga

Kwalifikowany doradca restrukturyzacyjny